هوش مصنوعی و چت‌جی‌پی‌تی: همراهی که هیچ‌وقت نمی‌خوابد

چرا همه با یک ربات به گفت‌وگو نشسته‌اند؟

اگر امروز صبح، پیش از هر مکالمه‌ی دیگری، سراغ چت‌جی‌پی‌تی رفته‌اید تا برایتان یک متن تبریک عید بنویسد یا کمک کند لیست خرید شب عید را مرتب کنید، تنها نیستید. هوش مصنوعی دیگر فناوری‌ای دوردست در فیلم‌های علمی-تخیلی نیست؛ همراهی است که در جیب بسیاری از ما، از تهران تا شهرستان، جا خوش کرده است.

طنز ماجرا اینجاست که تا چند سال پیش، ایده‌ی گفت‌وگو با نرم‌افزاری که پاسخ‌هایی هوشمندانه می‌دهد، برای بسیاری عجیب به نظر می‌رسید؛ امروز همان افراد، از صبح تا شب از چت‌جی‌پی‌تی می‌خواهند متنی را حرفه‌ای‌تر کند یا بگوید برای پیام تسلیت به همکار، چه جمله‌ای مناسب‌تر است.

چت‌جی‌پی‌تی دقیقاً چیست؟

به زبان ساده، چت‌جی‌پی‌تی مدلی زبانی از شرکت OpenAI است که با پردازش حجم عظیمی از متن، یاد گرفته چگونه جمله بسازد، به پرسش‌ها پاسخ دهد، کد بنویسد، متن را خلاصه کند و حتی طنز تولید کند (هرچند هنوز جای طنزپردازان حرفه‌ای امن است). این ابزار حافظه‌ی بلندمدتی از کاربر ندارد، اما در طول یک مکالمه می‌تواند روند بحث را دنبال کند.

نکته‌ی قابل‌توجه این است که چت‌جی‌پی‌تی «فکر» نمی‌کند؛ بر پایه‌ی الگوهایی که آموخته، محتمل‌ترین کلمه‌ی بعدی را پیش‌بینی می‌کند. اما این پیش‌بینی چنان روان و طبیعی است که گاهی فراموش می‌کنیم در حال گفت‌وگو با یک الگوریتم هستیم، نه یک انسان.

کاربردهایی که رنگ‌وبوی ایرانی دارند

جالب اینجاست که خیلی از کاربردهای چت‌جی‌پی‌تی در ایران، شکلی کاملاً بومی به خود گرفته‌اند:

• متن تبریک و تسلیت: از پیام تبریک نوروز و یلدا گرفته تا متن مناسب برای تسلیت یا دعوت‌نامه‌ی عروسی؛ خیلی‌ها ترجیح می‌دهند پیش‌نویس اولیه را از چت‌جی‌پی‌تی بگیرند و بعد با سلیقه‌ی خودشان اصلاحش کنند.
• کمک در تعارف: یکی از پرکاربردترین درخواست‌ها، نوشتن جواب مؤدبانه به یک دعوت است؛ جوابی که هم ادب ایرانی را رعایت کند و هم آدم را از یک مهمانی سنگین نجات دهد.
• فال حافظ شب یلدا: بسیاری در شب یلدا از چت‌جی‌پی‌تی می‌خواهند یک بیت از حافظ برایشان تفسیر کند؛ البته برای فال واقعی، دیوان حافظ و نیت خالصانه هنوز جای خودش را دارد.
• دستور پخت غذاهای سنتی: «با این مواد چه می‌توان پخت؟» وقتی جواب باشد آش رشته یا کوکو سبزی، حس نوستالژیک بیشتری هم دارد.
• برنامه‌نویسی و کارهای اداری: بسیاری از توسعه‌دهندگان و کارمندان ایرانی، چت‌جی‌پی‌تی را همچون همکاری همیشه‌در‌دسترس به کار می‌گیرند؛ همکاری که گاهی هم با اطمینان کامل، پاسخ نادرست می‌دهد.

تفاوت نسخه‌ی رایگان و ChatGPT Plus

نسخه‌ی رایگان برای بسیاری از کارهای روزمره کافی است؛ اما وقتی صحبت از مدل‌های قدرتمندتر، پاسخ‌گویی سریع‌تر، تحلیل فایل و تصویر و اولویت در ساعات پرترافیک باشد، بسیاری از کاربران به سراغ اشتراک ChatGPT Plus می‌روند. تفاوت را می‌توان این‌گونه توصیف کرد: نسخه‌ی رایگان همچون همکاری است که گاهی سرش شلوغ است؛ نسخه‌ی پلاس همان همکار است، اما همیشه در دسترس.

یکی از چالش‌های اصلی کاربران ایرانی، محدودیت پرداخت بین‌المللی است، زیرا OpenAI معمولاً پرداخت مستقیم از ایران را نمی‌پذیرد. به همین دلیل، بسیاری ترجیح می‌دهند اشتراک ChatGPT Plus را از طریق پلتفرم‌های داخلی که این مشکل را حل کرده‌اند، تهیه کنند.

چند نکته‌ی کاربردی

1. پرسش دقیق، پاسخ دقیق. هرچه سوال شما مشخص‌تر باشد، پاسخ بهتری دریافت می‌کنید.
2. همیشه اطلاعات را راستی‌آزمایی کنید. چت‌جی‌پی‌تی گاهی با لحنی مطمئن، اطلاعات نادرست ارائه می‌دهد؛ این پدیده در حوزه‌ی هوش مصنوعی «توهم» نام دارد.
3. از آن برای ویرایش هم استفاده کنید، نه فقط نگارش از ابتدا. گاهی بهترین کاربرد، بازنویسی و روان‌سازی متن خودتان است؛ مثلاً همان پیام تبریکی که خودتان نوشته‌اید، اما دلتان می‌خواهد رسمی‌تر یا صمیمی‌تر شود.
4. اطلاعات حساس را وارد نکنید. رمز عبور یا شماره‌ی کارت را هرگز در گفت‌وگو ذکر نکنید.

جمع‌بندی

فعلاً نمی‌توان گفت هوش مصنوعی جای انسان را می‌گیرد؛ دست‌کم هنوز نمی‌تواند دور هفت‌سین بنشیند یا شب یلدا هندوانه پوست بکند. اما بسیاری از کارهای تکراری و وقت‌گیر را می‌توان به آن سپرد. به قول ضرب‌المثل قدیمی، «عجله کار شیطان است»؛ شاید بتوان گفت هوش مصنوعی هم ابزاری است که اگر با عجله و بی‌فکر از آن استفاده کنیم، بیشتر از آنکه کمک کند، دردسر می‌سازد. اما اگر درست و باحوصله از آن بهره ببریم، در وقت و انرژی‌مان صرفه‌جویی می‌کند؛ درست مثل یک همکار خوب که رسم‌ورسوم مهمان‌نوازی ایرانی را هم بلد است.